Zadanie 25. Arkusz Palladium kwiecień 2026 (1 punkt)
Olej napędowy zawiera dodatki biokomponentów, jakimi są estry pochodzące od wyższych kwasów tłuszczowych oraz lekkich alkoholi monohydroksylowych. Związki te wchodzą w skład tzw. biodiesla, który wytwarzany jest z olejów roślinnych (na przykład rzepakowego) na drodze transestryfikacji. Proces taki polega na reakcji tłuszczu roślinnego z alkoholem, przy czym produktem jest wówczas gliceryna oraz biodiesel. Przykładem związku chemicznego powszechnie stosowanego w produkcji biodiesla jest wchodzący w skład oleju rzepakowego trójoleinian gliceryny. Związek ten poddaje się transestryfikacji dużym nadmiarem metanolu.
W reaktorze umieszczono trioleinian gliceryny oraz pewną ilość metanolu. Początkowe stężenie mniej lotnego spośród substratów wynosiło 0,75 mol∙dm–3. W temperaturze 50 oC przeprowadzono reakcję chemiczną, w wyniku której uzyskano mieszaninę równowagową, w której stężenie gliceryny wynosiło 0,65 mol∙dm–3.
Na podstawie: H. Noureddini, D. Zhu, Kinetics of transesterification of soybean oil, Lincoln 1997.
Wyjaśnij, dlaczego istnieje konieczność stosowania nadmiaru metanolu względem stechiometrycznej w stosunku do niego ilości trioleinianu gliceryny? W odpowiedzi odwołaj się do reguły przekory Le Chateliera-Brauna. © dr inż. Rafał Szczypiński, wszelkie prawa zastrzeżone
Wyjaśnij, dlaczego istnieje konieczność stosowania nadmiaru metanolu względem stechiometrycznej w stosunku do niego ilości trioleinianu gliceryny? W odpowiedzi odwołaj się do reguły przekory Le Chateliera-Brauna.
© dr inż. Rafał Szczypiński, wszelkie prawa zastrzeżone