Rozszyfrowanie pierwiastków chemicznych. Zadanie 1.1. Arkusz CKE chemia czerwiec 2026 rozszerzony (1 punkt)
O dwóch pierwiastkach oznaczonych literami A i Q wiadomo, że:
– należą do tego samego bloku konfiguracyjnego
– atom każdego z nich w stanie podstawowym ma niesparowany elektron, którego stan energetyczny opisują następujące wartości liczb kwantowych:
główna liczba kwantowa 𝑛 = 4
poboczna liczba kwantowa 𝑙 = 0
Ponadto wiadomo, że w atomie A jest tylko jeden niesparowany elektron, a atom Q ma ich więcej, ale są one opisane innym zestawem liczb kwantowych.
Uzupełnij tabelę. Wpisz dla pierwiastków A oraz Q: – symbol chemiczny – symbol bloku konfiguracyjnego.
Uzupełnienie schematu klatkowego konfiguracji elektronowej. Zadanie 1.2. Arkusz CKE chemia czerwiec 2026 rozszerzony (1 punkt)
O dwóch pierwiastkach oznaczonych literami A i Q wiadomo, że:
– należą do tego samego bloku konfiguracyjnego
– atom każdego z nich w stanie podstawowym ma niesparowany elektron, którego stan energetyczny opisują następujące wartości liczb kwantowych:
główna liczba kwantowa 𝑛 = 4
poboczna liczba kwantowa 𝑙 = 0
Ponadto wiadomo, że w atomie A jest tylko jeden niesparowany elektron, a atom Q ma ich więcej, ale są one opisane innym zestawem liczb kwantowych.
Uzupełnij schemat tak, aby przedstawiał klatkowy (graficzny) zapis konfiguracji elektronowej jonu A2+ w stanie podstawowym. W zapisie uwzględnij numer powłoki i symbol podpowłoki.
Ustalenie symbolu pierwiastka oraz wyemitowanej cząstki. Zadanie 2. Arkusz CKE chemia czerwiec 2026 rozszerzony (1 punkt)
Potas występuje w przyrodzie w postaci mieszaniny trzech izotopów. Jeden z nich jest promieniotwórczy. Jego liczba masowa wynosi 40 i stanowi on ok. 0,01 % naturalnego potasu.
Na podstawie: P. Atkins, L. Jones, L. Laverman, Chemia ogólna, Warszawa 2020.
Rozpad promieniotwórczy nuklidu 40K przebiega dwiema drogami. Około 90 % rozpadów polega na emisji pewnej naładowanej cząstki i na powstaniu jądra pierwiastka X. W stanie podstawowym elektrony walencyjne w atomach X oraz w atomach potasu znajdują się na orbitalach opisywanych tymi samymi wartościami głównej i pobocznej liczby kwantowej.
Uzupełnij tabelę. Wpisz symbol pierwiastka X i symbol cząstki naładowanej, która zostanie wyemitowana z jądra 40K w wyniku opisanej przemiany.
Wybór właściwych wyrażeń. Zadanie 3. Arkusz CKE chemia czerwiec 2026 rozszerzony (1 punkt)
W tabeli podano dane dotyczące trzech drobin, w których orbitalom walencyjnym ich atomów centralnych można przypisać ten sam typ hybrydyzacji.
Na podstawie: A. Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, Warszawa 2018.
Uzupełnij zdania. Wybierz odpowiedź spośród oznaczonych literami A–C oraz odpowiedź spośród oznaczonych literami D i E. A. sp B. sp2 C. sp3 D. najmniejsza E. największa W wymienionych drobinach orbitalom walencyjnym atomów centralnych przypisuje się hybrydyzację typu A B C. W cząsteczce OF2 jest obecna D E liczba wolnych par elektronowych atomu centralnego, dlatego wartość kąta między wiązaniami w cząsteczce tego związku jest najmniejsza.
Wybór właściwych wyrażeń. Zadanie 4. Arkusz CKE chemia czerwiec 2026 rozszerzony (1 punkt)
Tlen cząsteczkowy występuje naturalnie w postaci dwóch odmian alotropowych: ditlenu (O2) i ozonu (O3). W warunkach normalnych do dwóch szklanych strzykawek wprowadzono: do jednej 1,00 g ditlenu, a do drugiej 1,00 g ozonu.
Uzupełnij zdania tak, aby powstały poprawne informacje. Wpisz w wyznaczone miejsca oznaczenie literowe A–C. A. mniejsza niż B. większa niż C. taka sama jak Liczba atomów tlenu w próbce ditlenu jest liczba atomów tlenu w próbce ozonu. Objętość próbki ditlenu jest objętość próbki ozonu. Gęstość próbki ditlenu jest gęstość próbki ozonu.
Ocena poprawności zdań. Zadanie 5. Arkusz CKE chemia czerwiec 2026 rozszerzony (1 punkt)
Na wykresie przedstawiono zmiany wartości pierwszej energii jonizacji – połączone odcinkami – wybranych pierwiastków uszeregowanych według rosnącej liczby atomowej.
Na podstawie: P. Atkins, Chemia fizyczna, Warszawa 2007.
Oceń prawdziwość zdań. Wybierz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe. Tlen ma mniejszą wartość pierwszej energii jonizacji niż azot, ponieważ promień atomowy tlenu jest większy niż promień atomowy azotu. Beryl ma wyższą wartość pierwszej energii jonizacji niż bor, ponieważ atom berylu ma całkowicie zapełnioną podpowłokę 2s, a atom boru uzyskuje taką konfigurację po odłączeniu jednego elektronu.
Rysowanie wzoru elektronowego kreskowego oraz wyjaśnienie przyczyny tworzenia dimerów. Zadanie 6. Arkusz CKE chemia czerwiec 2026 rozszerzony (2 punkty)
Pewien metal należy do tego samego okresu i do tego samego bloku konfiguracyjnego co chlor. W reakcji tego metalu z chlorem powstaje biała substancja stała, która sublimuje w temperaturze ok. 180 °C. W fazie gazowej ta substancja występuje w postaci dimerów, których strukturę dimeryczną przedstawiono na rysunku.
Na podstawie: A. Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, Warszawa 2018.
a) Zidentyfikuj metal tworzący opisany chlorek i narysuj wzór elektronowy monomerycznej cząsteczki tego związku. Zaznacz kreskami pary elektronowe wiązań chemicznych oraz wolne pary elektronowe. Wzór elektronowy kreskowy: b) Wyjaśnij, dlaczego monomery opisanego związku w fazie gazowej dimeryzują. Odwołaj się do budowy elektronowej cząsteczki monomeru. Wyjaśnienie:
Dokończenie zdania. Zadanie 7. Arkusz CKE chemia czerwiec 2026 rozszerzony (1 punkt)
Pewien metal należy do tego samego okresu i do tego samego bloku konfiguracyjnego co chlor. W reakcji tego metalu z chlorem powstaje biała substancja stała, która sublimuje w temperaturze ok. 180 °C. W fazie gazowej ta substancja występuje w postaci dimerów, których strukturę dimeryczną przedstawiono na rysunku.
Na podstawie: A. Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, Warszawa 2018.
Dokończ zdanie. Wybierz odpowiedź A albo B oraz odpowiedź 1., 2. albo 3. Reakcja chloru z opisanym metalem
Określenie wartości stężenia oraz szybkości reakcji. Zadanie 8a. Arkusz CKE chemia czerwiec 2026 rozszerzony (punkt 1 z 3)
Badano kinetykę reakcji utleniania tlenku azotu(II) zachodzącej zgodnie z równaniem:
2NO (g) + O2 (g) ⇄ 2NO2 (g)
Stwierdzono, że:
– jest to reakcja pierwszego rzędu względem tlenu
– zależność szybkości reakcji od stężenia opisuje poniższe równanie kinetyczne.
W temperaturze 298 K zbadano zależność początkowej szybkości reakcji od stężenia tlenku azotu(II). Pomiary prowadzono przy stałym stężeniu tlenu wynoszącym 0,050 mol · dm−3. Wykres przedstawia uzyskaną zależność.
Na podstawie: J. Głowiński, J. Hoffmann, M. Wilk, Polish Journal of Chemical Technology, 23 (2021) 31.
a) Uzupełnij tabelę. Wpisz brakujące wartości stężenia NO i szybkości reakcji.
Ustalanie wykładników w równaniu kinetycznym. Zadanie 8b. Arkusz CKE chemia czerwiec 2026 rozszerzony (punkt 1 z 3)
Badano kinetykę reakcji utleniania tlenku azotu(II) zachodzącej zgodnie z równaniem:
2NO (g) + O2 (g) ⇄ 2NO2 (g)
Stwierdzono, że:
– jest to reakcja pierwszego rzędu względem tlenu
– zależność szybkości reakcji od stężenia opisuje poniższe równanie kinetyczne.
W temperaturze 298 K zbadano zależność początkowej szybkości reakcji od stężenia tlenku azotu(II). Pomiary prowadzono przy stałym stężeniu tlenu wynoszącym 0,050 mol · dm−3. Wykres przedstawia uzyskaną zależność.
Na podstawie: J. Głowiński, J. Hoffmann, M. Wilk, Polish Journal of Chemical Technology, 23 (2021) 31.
b) Ustal i napisz wartości wykładników 𝒂 i 𝒃 w równaniu kinetycznym.
Obliczanie wartości stałej szybkości reakcji chemicznej. Zadanie 8c. Arkusz CKE chemia czerwiec 2026 rozszerzony (punkt 1 z 3)
Badano kinetykę reakcji utleniania tlenku azotu(II) zachodzącej zgodnie z równaniem:
2NO (g) + O2 (g) ⇄ 2NO2 (g)
Stwierdzono, że:
– jest to reakcja pierwszego rzędu względem tlenu
– zależność szybkości reakcji od stężenia opisuje poniższe równanie kinetyczne.
W temperaturze 298 K zbadano zależność początkowej szybkości reakcji od stężenia tlenku azotu(II). Pomiary prowadzono przy stałym stężeniu tlenu wynoszącym 0,050 mol · dm−3. Wykres przedstawia uzyskaną zależność.
Na podstawie: J. Głowiński, J. Hoffmann, M. Wilk, Polish Journal of Chemical Technology, 23 (2021) 31.
c) Oblicz wartość stałej szybkości opisanej reakcji w temperaturze 𝟐𝟗𝟖 𝐊. Wynik zapisz z właściwą jednostką.
Ocena poprawności zdań. Zadanie 9.1. Arkusz CKE chemia czerwiec 2026 rozszerzony (1 punkt)
W tabeli zestawiono wartości temperatury wrzenia wodorków pierwiastków grupy 17. pod ciśnieniem 1013 hPa.
Te wodorki dobrze rozpuszczają się w wodzie, a ich wodne roztwory to kwasy
fluorowcowodorowe.
Na podstawie: W. Mizerski, Tablice chemiczne, Warszawa 2013.
Oceń prawdziwość zdań. Wybierz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe. Wyższa temperatura wrzenia fluorowodoru niż pozostałych fluorowcowodorów jest wynikiem występowania wiązań wodorowych między cząsteczkami tego związku. Moc kwasów HF, HCl, HBr i HI maleje ze wzrostem promienia atomowego fluorowca.
Identyfikacja wodorku. Zadanie 9.2. Arkusz CKE chemia czerwiec 2026 rozszerzony (1 punkt)
W tabeli zestawiono wartości temperatury wrzenia wodorków pierwiastków grupy 17. pod ciśnieniem 1013 hPa.
Te wodorki dobrze rozpuszczają się w wodzie, a ich wodne roztwory to kwasy
fluorowcowodorowe.
Na podstawie: W. Mizerski, Tablice chemiczne, Warszawa 2013.
Podczas tworzenia – w fazie gazowej – 3,01 ∙ 1023 cząsteczek jednego z wodorków pierwiastków grupy 17. wydziela się 18,15 kJ energii.
Zidentyfikuj ten wodorek i napisz jego wzór.
Identyfikacja kwasu i zapis równania reakcji chemicznej. Zadanie 9.3. Arkusz CKE chemia czerwiec 2026 rozszerzony (1 punkt)
W tabeli zestawiono wartości temperatury wrzenia wodorków pierwiastków grupy 17. pod ciśnieniem 1013 hPa.
Te wodorki dobrze rozpuszczają się w wodzie, a ich wodne roztwory to kwasy
fluorowcowodorowe.
Na podstawie: W. Mizerski, Tablice chemiczne, Warszawa 2013.
Jeden z kwasów fluorowcowodorowych HX reaguje z tlenkiem krzemu(IV), a produktem reakcji jest m.in. związek SiX4.
Zidentyfikuj ten kwas i napisz w formie cząsteczkowej równanie reakcji tlenku krzemu(IV) z tym kwasem.
